Değerli Okurlar,

Ticarette Uzman Görüş Dergisi’nin 69. sayısında sizlerle bir araya gelmekten büyük mutluluk duyuyor ve bu sayımızda iç ticaret, gümrük, kaçakçılıkla mücadele, Avrupa Birliği ve yapay zekayı içerir güncel araştırma ve değerlendirmeleri sizlere sunuyoruz.

Bu sayımızda toplam dokuz makale beş farklı kategoride yayımlanmaktadır. Dergimizde yer alan makalelere öz biçimde içeriksel olarak değiniyoruz.

Gümrükler Başlığında, uluslararası yolcu hareketliliğinin artmasıyla birlikte gümrük idarelerinin rutin operasyonlarında yolcu beraberi eşyanın kontrolünün giderek artan bir öneme sahip olduğuna yer verilerek, yolcu beraberi eşyanın gümrük muafiyetleri ve vergilendirme usulleri; 4458 sayılı Gümrük Kanunu, 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 492 sayılı Harçlar Kanunu ve çeşitli tebliğ ile genelgelerden oluşan çok katmanlı bir normatif yapı çerçevesinde düzenlendiği ve yolcu beraberi eşya rejimine ilişkin mevzuatın çerçevesi sistematik biçimde ortaya konulmuştur.

Kaçakçılık ile Mücadele Başlığında, Dijital dönüşümün en belirgin unsurlarından olan Biyometrik teknolojilerin, kimlik güvenlik politikalarından sınır yönetimine, kamu hizmetlerinden özel sektör uygulamalarına kadar geniş bir kullanım alanına yayıldığına yer verilerek, biyometrik teknolojilerin hukuki boyutu, güvenlik alanındaki kullanım biçimleri ve özellikle gümrük ile sınır yönetimi kapsamında sunduğu yenilikçi çözümler kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Bununla birlikte, Biyometrik veri kullanımının kişisel verilerin korunması hukuku açısından doğurduğu riskler ile Türkiye’de yürürlükte bulunan hukuki düzenlemeler ile Avrupa Birliği ve diğer uluslararası uygulamalar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

İç Ticaret Başlığında, anonim şirketlerde sermayenin azaltılması Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde bütüncül biçimde ele alınarak sermaye azaltımının nedenleri, türleri, yöntemleri ile azaltım sürecinde pay sahipleri ile alacaklıların korunmasına yönelik kuralları incelenmiştir. Öğreti görüşleri ve karşılaştırmalı hukuk yöntemi kullanılarak olağan ve basitleştirilmiş sermaye azaltımı, eş zamanlı azaltım ve artırım ile kayıtlı sermaye sistemindeki azaltım usulleri değerlendirilmiştir. Ayrıca genel kurul kararlarının geçersizliği ile pay sahipleri ve alacaklıların başvurabileceği davalar ele alınmıştır.

Ayrıca, çalışan buluşlarının; çalışanların teknik bilgi ve yaratıcılıklarını kullanarak geliştirdiği yeniliklerin hukuki statüsünü düzenleyen ve taraflar açısından önemli sonuçlar doğuran bir alan olduğu ifade edilerek, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile hizmet ve serbest buluş ayrımı yapılarak mülkiyet hakları, bedel talepleri ve uyuşmazlık çözümleri sistematik bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu kapsamda, SMK m.116 kapsamındaki tercih hakkının sınırları, çalışanın sadakat borcu, makul bedel hesaplaması ve sırrın ifşası hâlinde doğacak hukuki sonuçları incelenmiştir.

Avrupa Birliği başlığında, AB gümrük ve ticaret yasalarının sürekli ve önemli hukuki, mali sonuçlar doğuracak şekilde değiştiği, bazı değişikliklerin hemen yürürlüğe girdiği, bazılarının gelecekte daha büyük düzenlemelerin yapılacağını gösterdiğine yer verilmiştir.

Bununla birlikte, Avrupa Birliği Gümrük Reformu’nun önemli kısımlarından birisi olan Avrupa Gümrük Laboratuvarları Ağı (CLEN) ile ilgili gelişmeler, gıda ürünlerinde mineral yağ hidrokarbonlarının (MOH: MOSH/MOAH) tespiti ve kontrolüne yönelik AB’nin düzenleme yapmaya hazırlandığı ve ülkemizdeki teknik ve hukuki düzenlemeler incelenmiştir.

Ayrıca, Dünya için iklim değişikliği ve çevresel kirliliğin, varoluşsal bir tehdit olarak algılandığı, Avrupa Birliği’nin (AB), 11 Aralık 2019 tarihinde, Avrupa Yeşil Mutabakatını açıkladığı, AB’nin ithalat yaptığı ülkelerden Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması (SKDM) kapsamında, demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen sektörlerinde faaliyet gösteren şirketler için bir geçiş süreci öngördüğü, SKDM Tüzüğü ekinde yer alan ithal ürünlerle ilişkili karbon emisyonları için oluşan mali yükümlülüklerin, SKDM sertifikalarının AB’ye verilmesiyle karşılanacağı belirtilerek, ihracatının yaklaşık yarısını AB’ye gerçekleştiren Türkiye’nin ihracatta rekabetçi olabilmesi için bu mutabakata uyumu büyük önem arz ettiği ve Ülkemizin SKDM ile uyumlu bir emisyon ticareti sistemi kurmasının yurt içinde uygulanan karbon fiyatlandırma tedbirlerinin ekonomik etkilerden korumaya yardımcı olabileceğini, düşük karbonlu bir ekonomik modelin hayata geçirilmesinin ticari rekabet gücünü̈ artırabileceği ve Sınırda Karbon Düzenlemesi Tüzüğüne değinilerek ve Türkiye ekonomisi üzerinde SKDM’nin etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Bununla birlikte dergimizde, Türkiye’de Dışişleri Bakanlığı dışındaki 16 bakanlığın tamamında Avrupa Birliği (AB) ve/veya dış ilişkiler alanını merkezî düzeyde izleyen bir yapının bulunduğu, bu birimlerin teşkilat düzeyi, kurumsal görev ve yetki kapsamı ve sektörel hizmet birimleriyle ilişkisinin belirgin biçimde farklılaştığına yer verilerek, 20 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile güncel teşkilat ve görev belgeleri karşılaştırılarak ortak fonksiyonlar, doğrudan müzakere ve işlem sorumlulukları ile sektörel uluslararası kapasite birlikte incelenmiştir.

Yapay Zekâ (YZ) başlığında, Yapay zekânın gümrük alanında kullanımının önemli fırsatlar sunduğu ancak çeşitli yönetimsel sorunları da gündeme getirdiği ve Gümrük kontrol süreçlerine YZ entegrasyonundan azami faydanın sağlanabilmesi için, gümrük idarelerinin YZ hazırlık düzeylerini değerlendirmelerinin ve tespit edilen YZ yetkinlik boşluklarına yönelik uygun çözümler geliştirmelerinin gerektiği değerlendirilerek, yeni teknolojilerin klasik proje yönetimi anlayışlarını köklü biçimde dönüştürdüğünün kabul edilmesi ve yeni dinamiklere uyum sağlanmasının kritik önem taşıdığına esas inceleme yapılmıştır.

Zengin içeriklerle dolu olan 68. Sayımızın; ticaret ve uluslararası ilişkiler alanındaki gelişmelerin detaylı analiz edilmesine, Türkiye’nin stratejik yol haritasına yönelik öneriler getirilmesine ve Ticaret Bakanlığı ile diğer ilişkili kuruluşların mevzuatının daha net anlaşılmasına katkı sağlayacağını umuyoruz.

Keyifli okumalar dileriz.

Ticarette Uzman Görüş Dergisi Yayın Kurulu